Księga II – Ballada o Balinie i Balanie

Podczas pobytu w Londynie, Arthur dowiedział się o nowych atakach na jego ziemie przez króla Rience’a z Północnej Walii, więc zwołał naradę wojenną w Camelot. Wtedy przybyła tajemnicza dama, przysłana przez Lady Lile z Avelion, nosząca miecz, który mogł zostać wydobyty z pochwy jedynie przez całkowicie cnotliwego rycerza. Wszyscy (łącznie z Arturem) ponieśli porażkę. Dopiero młody Sir Balin z Northumbrii, wypuszczony dopiero z więzienia (za zabicie kuzyna Artura), wydobył miecz i przysiągł go zatrzymać, nawet mimo faktu, iż dama przepowiedziała, że miecz będzie przyczyną śmierci jego i jego najlepszego przyjaciela.

Wtedy przybyła Pani Jeziora, a przypomniawszy Arturowi cóż za miecz jest w jego posiadaniu, zarządała głowy Balina (za zabicie jej brata) lub damy (za zabicie jej ojca), lub obu. Jednakże to Balin odciął jej głowę za zabicie własnej matki, a następnie odjechał do Northumbrii, aby przekazać wiadomości o wypełnionej zemście.

Artur uroczyście pochował Panią Jeziora, podczas gdy Sir Lanceor z Irlandii wyruszył za Sir Balinem, aby pomścić zniewagę na zamku Artura. Merlin wyjaśnił, iż wszyscy oni zostali oszukani przez złe moce, a Balin i jego brat, mimo że prawdziwie czyści i skromni, zostali przeklęci.

Balin zabił Lanceora, a Colombe – kochanka tego ostatniego – rzuciła się na jego mieczem. Balin odnalazł swego brata Balana i obaj zdecydowali się zaatakować króla Rience’a (oblegającego właśnie zamek Terrabil), aby zadośćuczynić Arturowi. Wtedy pojawił się król Mark z Kornwalii i zbudował grobowiec dla dwojga martwych kochanków, a Merlin zmienił ich imiona na imiona dwóch najsłynniejszych rycerzy na świecie, którzy pewnego dnia mieli tam walczyć (Launcelot oraz Tristram). Stary Merlin następnie uzupełnił proroctwo dotyczące Balina i Balan ogłoszone po bitwie pod Bedegraine – pewnego dnia Balin otrzyma ranę, która nie zagoi się przez lata. Następnie udali się we trzech do Kornwalii.

O północy, Balin i Balan urządzili na króla Rience’a zasadzkę, gdy był w drodze do Lady de Vance, pojmali go spełniając część wcześniejszego proroctwa. To skłoniło jego brata króla Nero do koalicji z jedenastoma królami pokonanymi przez Artura w bitwie pod Bedegraine oraz oblężenia zamku Terrabil (czwarta i najbardziej decydująca bitwa Artura).

Arthur tryumfował, a wszyscy królowie zostali zabici. Merlin rozproszył króla Lota, podczas gdy Artur zniszczył Nero i jego wojska, a następnie Pellinore zabił Lota, a Balina, Balana oraz całą resztę pojmano. Zgodnie z przepowiednią Merlina.

Wszyscy zostali pochowani w kościele św. Stefana w Camelot, w grobie, zbudowanym przez Merlina. W pogrzebie uczestniczyła wdowa po Locie, Morgause, oraz obie jej siostry Morgan le Fay oraz Elaine wraz z mężami- królami Uriensem i Nentresem. Merlin wygłosił tam kolejne proroctwo dotyczące Balina i Balana, królów Pellinore’a i Bagdemagusa (kuzyna Artura), o walce Artura z Sir Accolonem (zakończonej niemalże śmiercią Pendragona), własnej Merlina śmierci, oraz Świętego Graala.

Krótki wstęp

“Le Morte d’Arthur” (Śmierć Artura) została napisana przez Sir Thomasa Malory’ego (członka Parlamentu hrabstwa Warwick) podczas jego pobytu w więzieniu. Ukończona została w roku 1469 za panowania Edwarda IV. Wydana została pod koniec Wojny Dwóch Róż przez Williama Caxtona w 1485. Na całość dzieła składa się 21 tomów podzielonych na cztery główne części:

• Wczesne lata (księgi 1-4) – rozpoczyna się narodzinami Artura i obejmuje okres 20-25 lat,
• Lata średnie (księgi 5-12) – zaczynają się ok. 15 do 20 lat po zakończeniu tomu 4 i obejmują okres 25 lat
• Wyprawa po Graala (13-17) – bezpośrednio po zakończeniu tomu 12 i opisują pięcioletnie poszukiwania Świętego Graala
• Śmierć Artura (18-21) – opisują ostatnie osiem lat życia Artura, następujące po powrocie z wyprawy.

Księga I – Prolog

Dawno dawno temu angielski król Uther Pendragon toczył wojnę z kornwalijskim księciem Gorloisem z Tintagilu. Podczas rozmów pokojowych Uther zapałał pożądaniem do Igraine, żony księcia, przez co zostały one zerwane, a książęca para ukryła się w swoich posiadłościach, Gorloise w Terrabil, a księzna w zamku Tintagel (Tintagil).

Po nieudanych próbach zdobycia zamków, Uther, dzięki pomocy czarodzieja Merlina przybrał postać Gorloise’a i przybył do Tintagelu, gdzie posiadł Igraine. Nieszczęsny Gorloise zginął próbując powstrzymać Uthera i jego ludzi. Wkrótce później Igraine poślubiła króla Uthera, a dziewięć miesięcy później przyszedł na świat Artur. Tak więc księżna powiła w sumie czworo dzieci: córki Morgause, Elaine oraz Morgan le Fay (z pierwszego małżeństwa) oraz syna Artura.

Po narodzinach Artura, zgodnie z umową zawartą między Utherem a Merlinem, ten ostatni zabrał nowo narodzonego i oddał pod opiekę Sir Ectora, nie podając prawdziwego pochodzenia dziecka.

Dwa lata później umarł król Uther, a królestwo pogrążyło się w chaosie. Ostatecznie Merlin polecił zaprosić wojujących książąt do Londynu w czasie Bożego Narodzenia. Wtedy to zgromadzeni ujrzeli głaz z wbitym weń mieczem i tekstem mówiącym “Ktokolwiek tego miecza z onego głazu a kowadła dobędzie, ten królem jest całej Anglii”. Wielu próbowało lecz jedynie młody Artur, który przybył na uroczystoć z przybranym ojcem i bratem Key’em, osiągnął sukces.

Lud domagał się natychmiastowej koronacji Artura, więc zebrał on swych zwolenników i udał się do Carlion w Walii, gdzie wkrótce znalazł się w oblężeniu. Atakującymi byli Lot z Lothian i Orkadów, Uriens z Gore, Nentres z Garlot (każdy z nich był w swoim czasie poślubiony jednej z sióstr Artura – Morgause), król Szkocji, Król Stu Rycerzy oraz król Carados. Wtedy to Merlin ujawnił prawdziwe pochodzenie Artura (choć ten ostatni wciąż pozostawał w nieświadomości), lecz zgromadzeni królowie nie zrezygnowali. W wyniku bitwy, Artur osiągnął swoje pierwsze zwycięstwo.

Legenda o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu jest jedną z najsłynniejszych legend świata. Nie wiadomo czy Artur, Ginewra lub Sir Lancelot naprawdę istnieli, ale teksty o nich mówiące wyczarowują walecznych rycerzy w błyszczących zbrojach, uroczych kobiet w średniowiecznych zamkach, bohaterską wyprawę w poszukiwaniu Świętego Graala, zamek Camelot oraz świat pełen godności i romantyzmu.

Mimo, że ich historia znana jest od przeszło tysiąca lat, jest równie zniewalająca i zachwycająca jak w czasach jej twórców.

Pierwsze pisane wzmianki na temat króla Artura pojawiają się w tekstach walijskich i bretońskich. Za najstarszą uważa się opis walki z saskimi najeźdzcami zawarty w Historia Britonum mnicha Nenniusa, napisanej około 830 roku oraz w Annales Cambriae skompilowanej w połowie X w. Za popularyzatora legendy arturiańskiej uważa się dwunastowiecznego kronikarza, Walijczyka piszącego po łacinie Geoffrey’a z Monmouth. To właśnie on w swojej Historii królów Brytanii przedstawił pierwszą pełną wersję wydarzeń.

Istnieje wiele wersji tej legendy Artura, z których najczęściej (oprócz dzieła Geoffrey’a z Monmouth) wymienia się:

• Geste des Bretons Wace’a z Jersey – przetłumaczył on częściowo dzieło Geoffrey’a wprowadzając elementy romansu oraz wątek rycerzy Okrągłego Stołu.
• romanse Chrétien’a de Troyes – do najbardziej znanych należą Lancelot, le Chevalier de la Charrette oraz Lancelot, le Chevalier de la Charrette (w tym ostatnim pojawiła się wyprawa po Graala)

Dzięki dużym wpływom francuskim legenda o rycerzach króla Artura, zasiadających przy “okrągłym stole” na kornwalijskim zamku Camelot, rozprzestrzeniła się po całej niemal Europie, a imiona członków arturiańskiej drużyny jak: Lancelot, Parsifal, Tristan, Gawaine czy Galahad, a także żony króla Ginewry, jego siostry Morgany i czarownika Merlina weszły do ogólnoeuropejskiej tradycji literackiej.

Do początków XIII w. większość legend spisana jest wierszem. Dopiero Vulgate Cycle to pięć, pisanych prozą, legend opisujących historię Świętego Graala oraz romans Lancelota i Ginewry. Na cykl składają się:

• Estoire del Saint Grail opisujący losy Józefa z Arymatei oraz przywiezienie Graala do Brytanii,
• Estoire de Merlin opowiadający o Merlinie i przedstawiający wczesne losy Artura,
• Lancelot propre - stanowiąca większość tekstu opowieść o Lancelocie, rycerzach Okrągłego Stołu oraz romansie Lancelota z Ginewrą,
• Queste del Saint Graal to historia poszukiwania Graala i jego odnalezienia przez Galahada
• Mort Artu - opisujący śmierć Artura z ręki Mordreda oraz upadek królestwa.

Zapewne największy wpływ na postrzeganie legendy arturiańskiej w literaturze i tradycji krajów anglosaskich miało wydane w 1485 roku monumentalne dzieło sir Thomasa Malory’ego Le Morte D’Arthur.